Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo và chính thức có hiệu lực pháp luật vào ngày 01/3/2026. Luật Trí tuệ nhân tạo là văn bản pháp luật chuyên ngành đầu tiên tại Việt Nam điều chỉnh toàn diện hoạt động liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI), đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trước làn sóng phát triển mạnh mẽ của công nghệ số.
Nếu trước đây trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh hơn tốc độ điều chỉnh của pháp luật thì nay việc thiết lập khuôn khổ quản lý đã giúp định hình cách xã hội tiếp cận và sử dụng công nghệ này theo hướng an toàn, minh bạch và có trách nhiệm hơn. Việc ban hành một văn bản pháp luật chuyên ngành không chỉ thể hiện tầm nhìn quản trị hiện đại mà còn phản ánh yêu cầu cấp thiết phải đặt công nghệ dưới khuôn khổ pháp lý.
Luật trí tuệ nhân tạo quy định toàn diện về hoạt động nghiên cứu, phát triển, cung cấp, triển khai và sử dụng hệ thống AI, đồng thời xác lập quyền, nghĩa vụ của các chủ thể liên quan, qua đó tạo nên hành lang pháp lý rõ ràng cho sự phát triển của công nghệ mới.
Một trong những giá trị cốt lõi của luật là đặt con người ở vị trí trung tâm. Các nguyên tắc hoạt động của trí tuệ nhân tạo phải bảo đảm quyền con người, quyền riêng tư, tính minh bạch, công bằng và khả năng kiểm soát của con người đối với AI. Điều này mang ý nghĩa xã hội sâu sắc bởi nó khẳng định dù trí tuệ nhân tạo có tiên tiến nhưng suy cho cùng trí tuệ nhân tạo cũng phục vụ con người và sẽ không thể thay thế thẩm quyền và trách nhiệm của con người và luôn duy trì sự kiểm soát và khả năng can thiệp của con người đối với quyết định và hành vi của hệ thống trí tuệ nhân tạo.
Một trong những điểm nổi bật của luật là cách tiếp cận quản lý theo mức độ rủi ro và khuyến khích cơ chế tự nguyện tuân thủ thay vì áp dụng cơ chế kiểm soát hàng loạt. Theo đó, hệ thống AI được phân loại thành các mức rủi ro cao, trung bình và thấp dựa trên cơ sở các tiêu chí về mức độ tác động đến quyền con người, phạm vi tác động xã hội và lĩnh vực sử dụng. Cách phân loại này thể hiện tư duy lập pháp hiện đại là pháp luật không kìm hãm đổi mới sáng tạo nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát các công nghệ có khả năng gây hậu quả nghiêm trọng.
Luật cũng tạo ảnh hưởng sâu rộng đến lĩnh vực giáo dục và nhận thức xã hội về công nghệ. Khi pháp luật xác định việc phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo là nhiệm vụ quốc gia và khuyến khích tích hợp kiến thức AI vào chương trình đào tạo, công dân tương lai sẽ được trang bị tư duy số và kỹ năng công nghệ ngay từ sớm. Điều này không chỉ giúp thế hệ trẻ thích ứng với thị trường lao động mới mà còn góp phần hình thành một xã hội có hiểu biết công nghệ, biết sử dụng AI một cách có đạo đức và đúng pháp luật.
Đặc biệt, luật đã thiết lập cơ chế trách nhiệm dân sự tiến bộ khi quy định về các hành vi bị nghiêm cấm khi phát triển, triển khai hoặc sử dụng AI để thao túng hành vi con người, xâm phạm quyền riêng tư, thu thập và xử lý dữ liệu trái pháp luật; tạo, phát tán thông tin giả nhằm lừa đảo, bôi nhọ, xâm hại danh dự, nhân phẩm cá nhân hoặc phục vụ các hành vi vi phạm pháp luật, đe dọa an ninh quốc gia.
Tóm lại, tác động lớn nhất của Luật Trí tuệ nhân tạo đối với đời sống không nằm ở việc hạn chế công nghệ mà ở việc định hướng cách con người sử dụng công nghệ. Luật đã chuyển AI từ trạng thái “công cụ tự phát” sang “công cụ có trách nhiệm”, qua đó giúp xã hội vừa tận dụng được lợi ích của trí tuệ nhân tạo vừa phòng ngừa những rủi ro tiềm ẩn, chính sự kết hợp giữa tiến bộ công nghệ và khuôn khổ pháp lý này sẽ quyết định mức độ văn minh và bền vững của xã hội số.
CÔNG TY LUẬT TNHH NHẬT BÌNH (NHAT BINH LAW)
Trụ sở: 125K Đường số 14, Phường Bình Hưng Hòa, TP HCM
Hotline: 0907.299.951 (Mr. Ls Huỳnh Trung Hiếu)
Email: nhatbinhlaw@gmail.com
Website: https://luatsunhatbinh.com/
Facebook: https://www.facebook.com/luatsunhatbinh
Địa chỉ: 
Điện thoại: 
Email:
Website: 
