Những ngày gần đây, mạng xã hội lan truyền thông tin về việc Nguyễn Hoà Bình (Shark Bình) và Võ Thị Ngọc Ngân (Ngân 98) bị tạm giam, cùng với việc cơ quan chức năng thu giữ khối tài sản có giá trị lớn. Cụ thể:
- Shark Bình (Nguyễn Hòa Bình): tổng trị giá khoảng 900 tỷ đồng, gồm gần 600 cây vàng, USD, 18 sổ đỏ, 2 ô tô, cùng nhiều tài sản khác.
- Ngân 98 (Võ Thị Ngọc Ngân): có 80 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), 8.000 USD, cùng 4 sổ tiết kiệm tổng trị giá khoảng 3,2 tỷ đồng.
Hiện cơ quan điều tra đang tiến hành thu giữ, kê biên, phong tỏa tài khoản và các tài sản liên quan nhằm đảm bảo việc khắc phục hậu quả vụ án, trong đó có việc hoàn trả tài sản cho các chủ sở hữu hợp pháp.
Từ đó, dư luận đặt ra câu hỏi: Các tài sản bị tạm giữ này sẽ được xử lý như thế nào?
Văn phòng Luật sư Nhật Bình xin nêu một vài quan điểm dưới góc nhìn pháp lý như sau:
1. Nguyên tắc xử lý vật chứng theo Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015
Căn cứ khoản 2 Điều 106 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, việc xử lý vật chứng được quy định như sau:
“Điều 106. Xử lý vật chứng
2. Vật chứng được xử lý như sau:
a) Vật chứng là công cụ, phương tiện phạm tội, vật cấm tàng trữ, lưu hành thì bị tịch thu, nộp ngân sách nhà nước hoặc tiêu hủy;
b) Vật chứng là tiền bạc hoặc tài sản do phạm tội mà có thì bị tịch thu, nộp ngân sách nhà nước;
c) Vật chứng không có giá trị hoặc không sử dụng được thì bị tịch thu và tiêu hủy.”
Tuy nhiên, không thể mặc nhiên kết luận rằng toàn bộ tài sản của Shark Bình và Ngân 98 sẽ bị tịch thu. Cơ quan tiến hành tố tụng phải xác minh nguồn gốc, chủ sở hữu hợp pháp của từng tài sản, để đảm bảo xử lý đúng pháp luật và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.
2. Phân định tài sản riêng và tài sản chung
Không phải mọi tài sản đều thuộc quyền sở hữu của một người. Một số tài sản có thể thuộc đồng sở hữu của nhiều cá nhân hoặc là tài sản chung của vợ và chồng.
Theo Luật Hôn nhân và Gia đình, tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân được xem là tài sản chung của vợ chồng, trừ các trường hợp được tặng cho riêng, thừa kế riêng hoặc hình thành từ giao dịch riêng.
Vì vậy, khi cơ quan chức năng kê biên, phong tỏa tài sản, cần phải:
- Xác định tài sản nào được hình thành trong thời kỳ hôn nhân;
- Phân định rõ đâu là tài sản chung, đâu là tài sản riêng của mỗi bên.
Đối với tài sản riêng của người phạm tội, tài sản này có thể bị kê biên, tịch thu để đảm bảo thi hành án nếu có bản án kết tội có hiệu lực.
3. Trường hợp tài sản chung
Theo Văn bản số 2160/VKSTC-V14 của Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, nếu phương tiện, công cụ phạm tội được hình thành từ nguồn vốn là tài sản chung của vợ chồng, việc xử lý được chia thành hai trường hợp:
- Trường hợp 1: Vợ hoặc chồng biết và đồng ý cho người phạm tội sử dụng tài sản chung vào việc phạm tội → tài sản có thể bị tịch thu toàn bộ.
- Trường hợp 2: Vợ hoặc chồng không biết, không có lỗi trong việc để tài sản bị sử dụng vào hành vi phạm tội → không bị tịch thu phần giá trị thuộc sở hữu của người đó.
Trong trường hợp này, nếu tài sản bị kê biên thuộc sở hữu chung giữa người phạm tội và người khác, các đồng sở hữu có quyền yêu cầu Tòa án xác minh, bảo vệ phần tài sản hợp pháp của mình với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án.
4. Kết luận
Việc kê biên, phong tỏa tài sản trong vụ án hình sự là biện pháp cần thiết để đảm bảo quá trình tố tụng và thi hành án sau này. Tuy nhiên, việc tịch thu hay hoàn trả tài sản sẽ phụ thuộc vào kết quả điều tra, xác minh nguồn gốc và quyền sở hữu hợp pháp của từng loại tài sản.
Cơ quan chức năng chỉ có thể tịch thu những tài sản do phạm tội mà có hoặc được sử dụng làm phương tiện phạm tội, còn các tài sản không liên quan hoặc thuộc sở hữu hợp pháp của người khác sẽ được trả lại cho chủ sở hữu theo quy định của pháp luật.
_______________________
VĂN PHÒNG LUẬT SƯ NHẬT BÌNH
Nhat Binh Law - NBL
125K đường số 14, Phường Bình Hưng Hòa, TP.HCM
+84-28-6658.8181
Hotline: 0907 299 951 (Mr. Ls Huỳnh Trung Hiếu)
nhatbinhlaw@luatsurienghcm.com
luatsurienghcm.com, luatsunhatbinh.com
Địa chỉ: 
Điện thoại: 
Email:
Website: 
